نان مناسب برای افراد دیابتی و پیشگیری از چاقی

تغذیه

نان مناسب برای افراد دیابتی و پیشگیری از چاقی

"بسمه تعالي"

 

نان مناسب برای افراد دیابتی و پیشگیری از چاقی

 

خلاصه

نان از عنایات غذایی خداوند به بشر می‌باشد که فواید فراوانی دارد، از جمله: تامین انرژی لازم برای بدن به دلیل داشتن ماده نشاسته‌اي (قندی) فراوان، موثر در سوخت و ساز بدن به دلیل انواع ویتامین‌های موجود در آن، منبع مناسب تأمين آهن، منبع خوب تأمين فيبر (الياف) در صورت داشتن سبوس، کمک به حفظ ماهيچه‌ها (بافت پروتئيني) افراد و ...

 

نان‌های مناسب برای افراد دیابتی و پیشگیری از چاقی- نمایه قندی نان‌های رایج در شهر مشهد

نان از عنايات غذایی خداوند به بشر مي‌باشد. اين ماده غذایي فوايد فراوانی دارد که در ذیل صرفا به برخی از آنها اشاره می‌کنيم.

1-                     نان حاوي ماده نشاسته‌اي (قندی) فراوانی مي‌باشد و همين خاصيت باعث شده که در مناطق زيادي از جهان به عنوان منبع اصلي تأمين انر‍ژي مورد استفاده قرار گيرد. ماده قندي موجود در نان در اصطلاح کتاب‌هاي تغذيه‌اي از نوع "پيچيده" بوده که اين موضوع از نکات جالب و قابل توجه مي‌باشد. تحقيقات سال‌هاي اخير نشان داده است که مصرف اين نوع ماده نشاسته‌اي (کربوهيدرات پيچيده يا نشاسته پيچيده) در مقايسه با قندهاي ساده مصنوعي مي‌تواند در پيشگيري از اضافه وزن و کنترل بهتر بيماري ديابت تيپ 2 مؤثر باشد.

2-                     نان، اين برکت الهي، حاوي انواع ويتامين‌ها است که در سوخت و ساز بدن نقش مؤثري دارند.

3-                     نان حاوی مقدار مناسبی از آهن مي‌باشد. با توجه به مصرف فراوان نان در ايران، این ماده غذایی ارزشمند مي‌تواند به عنوان يک منبع مناسب تأمين آهن محسوب شود. با توجه به شيوع نسبتا بالاي کمبود آهن در ايران، تأمين مقدار کافي آهن براي افراد به خصوص کودکان و نوجوانان و همچنين خانم‌ها از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.

4-                     اگر نان در مراحل فرآوري آرد به صورت مناسبي تهيه شود، به نحوي که سبوس آن حفظ شود، به عنوان يک منبع خوب تأمين فيبر (الياف) به حساب می‌آید. فيبر کافي در غذا مي‌تواند از بيماري آزار دهنده و مزمن يبوست پيشگيري نمايد. پيشگيري از يبوست مي‌تواند به صورت غيرمستقيم فرد را از بيمارهاي بواسير، فتق و بعضي از سردردها حفظ کند و در طولاني مدت یک عامل مهم برای پیشگیری از سرطان روده به شمار می‌آید.

5-                     مصرف کافي نان مي‌تواند به حفظ ماهيچه‌ها (بافت پروتئيني) افراد کمک بسزایی بکند. حفظ ماهیچه‌ها با مصرف نان به اين طریق است که در صورت عدم مصرف منابع انرژی‌زای کافي (که این  منابع انرژی‌زا در کشور ما معمولا نان يا برنج هستند) بدن مجبور به آزادسازي ذخاير چربي و پروتئيني خود مي‌شود و در نتیجه ماهیچه‌ها تحلیل می‌روند.

6-                     بعضی از افراد، با انگیزه حفظ سلامتی، نان را از رژیم غذایی خود حذف می‌کنند، این کار مغایر با سلامتی است. در مبانی علم تغذیه، برای حفظ سلامتی توصیه شده است که حدود 60 تا 65 درصد از نیاز غذایی ما از طریق کربوهیدرات‌های پیچیده تامین شود، و نان سبوس‌دار از بهترین این مواد غذایی است. نکته مهم در این زمینه، رعایت تناسب بین مقدار نیاز فرد به نان و مقدار مصرف آن است، بنابراین اگر مقدار مصرف نان زیاد و بیش از اندازه نیاز فرد باشد، مانند هر ماده غذایی دیگر منجر به اضافه وزن می‌شود.

7-                     برخی از افراد به بیماران دیابتی پیشنهاد محدود یا حذف کردن نان را می‌دهند، که این کار برای سلامتی فرد دیابتی تصمیم نامناسبی است و به فرد آسیب می‌رساند. زیرا با حذف نان انرژی مورد نیاز باید به ناچار از پروتئین یا چربی تامین شود که افزایش دریافت پروتئین و چربی برای فرد دیابتی اصلا مناسب نیست و به صلاح او نمی‌باشد. آنچه برای فرد دیابتی مهم است مقدار مصرف نان است که باید در هر وعده محدود باشد. این مقدار مصرف توسط کارشناس تغذیه محاسبه می‌شود. نوع نان مصرفی باید ضرورتا از نوع سبوس‌دار باشد. به صلاح است حداقل پنجاه درصد از کل کالری دریافتی فرد دیابتی، از کربوهیدرات‌های پیچیده مانند نان سبوس‌دار یا برنج مخلوط با حبوبات تامین شود.

 

چه نوع ناني براي کنترل ديابت، پيشگيري از اضافه وزن و بيماري­هاي قلبي و عروقي بهتر می باشد؟

در تحقيقات سال­هاي اخير، دانشمندان علم تغذيه به خصوصيت جديدي از مواد نشاسته­اي پي برده اند، که اين ويژگي را "نمايه قندي" تعريف کرده اند. نمايه قندي اشاره به توانایي یک ماده حاوي کربوهيدرات (قند ساده یا پيچيده) در افزايش قند خون پس از خوردن آن ماده در مقايسه با قند خالص دارد. به اين معني که بعد از مصرف یک ماده قندی، مثلا يک نوع نان، چنان­چه قند خون به مقدار کم و تدريجي بالا رود، آن نان یا ماده قندي با "نمايه قندي پایين" تفسير مي­شود و بالعکس چنان­چه قند خون سريعا بالا رود، آن ماده غذایي با "نمايه قندي بالا" تعريف مي­شود.

در چند سال اخير، محققين علم تغذيه در کشورهاي اروپایي نمايه قندي نان‌هاي معمول کشور خود را تعيين نموده‌اند و اين بر روي بسته‌بندی نان‌ها در قسمت مشخصات نان ثبت شده است. اين مسئله به خريدار کمک مي‌کند تا نان با نمايه قندي پایين‌تري را انتخاب نمايد.

ما (نويسنده) تلاش نموده‌ايم تا "نمايه قندي" نان‌های مصرفی رایج در شهر مشهد را تعيين نمایيم. اين تحقيق طي سال‌هاي 87-86 انجام پذیرفت و نمایه قندی ده نوع نان تعيين گرديد که نتايج به شرح ذيل بود:

نمايه قندي ده نوع نان رايج در شهر مشهد

1-  لواش (کاملا پخته):  47

2-  تنوری (معروف به عراقي):  61

3-  شيرمال:  61

4-  سنگک:  63

5-  سبوس­دار رضوی:  67

6-  جو رضوي:  68

7-  تنوري سبوس­دار:  72

8-  ماشینی:  73

9-  بربری:  74

10-          نان باگت:  109

نتيجه:

اين مطالعه تفاوت زيادي بين نمايه قندي نان‌هاي مصرفی رايج را نشان مي‌دهد. با توجه به اثرات مثبت رژيم غذایی با نمايه قندي پايين، توصيه به مصرف برخي نان‌ها که نمایه قندی پایین‌تری نسبت به بقیه دارند مي‌تواند به عنوان جزئي از يك رژيم غذايي سالم به شمار آيد. اين تحقيق مي‌تواند همچنين با توجه به مشابه بودن آرد مصرفي، اثرات مثبت نوع پخت نان را نیز نشان دهد.

تحقيق فوق ضخامت کم نان و افزايش سطح پخت را به عنوان یک عامل مثبت در تعیین مقدار نمایه قندی، و باقي ماندن خمير در لابه‌لاي نان (زمان ناکافي براي پخت) را از عوامل منفي در تعيين مقدار نمايه قندي معرفی می‌نماید. مقايسه نتايج این نان‌ها با نان‌هاي اروپا نشان مي‌دهد که ما در مشهد نان‌هاي نسبتا بهتري از نظر نمايه قندي داريم.

 

دکتر محسن نعمتي

متخصص تغذيه از انگلستان

 

دانشیار دانشکده پزشکي مشهد

برچسب : تغذیه, تاریخ انتشار: 11 شهریور 1396

آخرین مطالب

تغذیه
مشاهده همه
توصیه‌های رژیمی در گیاهخواری 12 شهریور 1396

توصیه‌های رژیمی در گیاهخواری

از دریافت کافی کالری از رژیم گیاهخواری که نسبت به الگوهای ...

توصیه های تغذیه ای جهت زائرین پیاده امام علی بن موسی الرضا(ع) در 24 ذی القعده 12 شهریور 1396

توصیه های تغذیه ای جهت زائرین پیاده امام علی بن موسی

پاره ای از روشهای صحیح تغذیه در پیاده روی طولانی چه زمانی ...

تغذیه قبل از کنکور 12 شهریور 1396

تغذیه قبل از کنکور

بسم الله الرحمن الرحیم   تغذیه مناسب برای ایام قبل از کنکور تفاوتی ...

نان مناسب برای افراد دیابتی و پیشگیری از چاقی 11 شهریور 1396

نان مناسب برای افراد دیابتی و پیشگیری از چاقی

"بسمه تعالي"   نان مناسب برای افراد دیابتی و پیشگیری از چاقی   خلاصه نان از ...

   تنظیمات قالب

رنگ بندی قالب
سبک های صفحه بندی
جعبه ای نمایش عریض
الگوهای پس زمینه